സ്റ്റാർലിങ്ക് കുതിക്കുന്നു- 26 പുതിയ V3 ഉപഗ്രഹങ്ങൾ ഭ്രമണപഥത്തിൽ; വൾക്കൻ ദൗത്യത്തിൽ ആമസോൺ ലിയോയ്ക്ക് തിരിച്ചടി, 40 ഉപഗ്രഹങ്ങൾ നഷ്ടമായി

അനിൽ മറ്റത്തിക്കുന്നേൽ

കേപ് കനാവറൽ (ഫ്ലോറിഡ) — സ്‌പേസ്‌എക്‌സിന്റെ സ്റ്റാർഷിപ്പ് 26 പുതിയ
തലമുറ സ്റ്റാർലിങ്ക് V3 ഉപഗ്രഹങ്ങളെ ഭ്രമണപഥത്തിൽ വിന്യസിച്ചതിന്
പിന്നാലെ, ഉപഗ്രഹ ഇന്റർനെറ്റ് വിപണിയിലെ എതിരാളിയായ ആമസോൺ ലിയോയ്ക്ക്
കനത്ത തിരിച്ചടി. ആമസോണിന്റെ 40 ഇന്റർനെറ്റ് ഉപഗ്രഹങ്ങളുമായി നവംബർ 15
ഞായറാഴ്ച പറന്നുയർന്ന യുണൈറ്റഡ് ലോഞ്ച് അലയൻസിന്റെ (ULA) വൾക്കൻ സെന്റോർ
റോക്കറ്റിന് ഏകദേശം പത്ത് മിനിറ്റിനുശേഷം തകരാർ സംഭവിച്ചു. ഒരു
ഉപഗ്രഹത്തെയും ലക്ഷ്യമിട്ട ഭ്രമണപഥത്തിലെത്തിക്കാനായില്ല.

ഫ്ലോറിഡയിലെ കേപ് കനാവറൽ സ്‌പേസ് ഫോഴ്‌സ് സ്റ്റേഷനിലെ 41-ാം
വിക്ഷേപണത്തറയിൽ നിന്ന് പ്രാദേശിക സമയം ഉച്ചയ്ക്ക് 12:40നായിരുന്നു
വിക്ഷേപണം. ഷിക്കാഗോയിൽ അപ്പോൾ രാവിലെ 11:40. ആറ് ഖര ഇന്ധന ബൂസ്റ്ററുകൾ
ഘടിപ്പിച്ച വൾക്കൻ VC6L റോക്കറ്റാണ് ഉപയോഗിച്ചത്. ബോയിങ്ങും ലോക്ക്ഹീഡ്
മാർട്ടിനും ചേർന്ന് 2006ൽ രൂപീകരിച്ച ULAയുടെ ആദ്യ സമ്പൂർണ
ദൗത്യപരാജയമാണിത്. തകരാറിന്റെ കൃത്യകാരണം കമ്പനി ഇതുവരെ
സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടില്ല. പറക്കലിൽ ശേഖരിച്ച വിവരങ്ങൾ പരിശോധിച്ച് കാരണം
കണ്ടെത്തുമെന്നും ആവശ്യമായ തിരുത്തലുകൾക്കുശേഷം വിക്ഷേപണം
പുനരാരംഭിക്കുമെന്നും ULA അറിയിച്ചു.

ഇതിന് തൊട്ടുമുമ്പാണ് ടെക്സസിലെ സ്റ്റാർബേസിൽ നിന്ന് സ്‌പേസ്‌എക്‌സിന്റെ
സ്റ്റാർഷിപ്പ് പതിനഞ്ചാം പരീക്ഷണപ്പറക്കലിന് പുറപ്പെട്ടത്. നവംബർ 13
വെള്ളിയാഴ്ച പറന്നുയർന്ന സ്റ്റാർഷിപ്പിന്റെ മുകൾഘട്ടം ഭ്രമണപഥത്തിലെത്തി
26 സ്റ്റാർലിങ്ക് V3 ഉപഗ്രഹങ്ങൾ വിജയകരമായി വിന്യസിച്ചു. നവംബർ 14
ശനിയാഴ്ച തിരിച്ചെത്തിയ പേടകത്തെ വിക്ഷേപണ ഗോപുരത്തിലെ യാന്ത്രിക കൈകൾ
പിടിച്ചെടുത്തത് ദൗത്യത്തിലെ മറ്റൊരു നേട്ടമായി. അതേസമയം, ആദ്യഘട്ടമായ
സൂപ്പർ ഹെവി ബൂസ്റ്റർ നഷ്ടമായതിനാൽ രണ്ടു ഘട്ടങ്ങളെയും
തിരിച്ചുപിടിക്കാനുള്ള ലക്ഷ്യം കൈവരിച്ചില്ല. സ്റ്റാർഷിപ്പ്
തിരിച്ചെത്തിയതിന്റെ പിറ്റേന്നാണ് ആമസോൺ ലിയോയുടെ വൾക്കൻ ദൗത്യം
പരാജയപ്പെട്ടത്.

രണ്ടു ശൃംഖലകളും തമ്മിലുള്ള നിലവിലെ അന്തരം ഉപഗ്രഹങ്ങളുടെ എണ്ണത്തിൽ
വ്യക്തമാണ്. സ്വതന്ത്ര ഉപഗ്രഹ നിരീക്ഷകനായ ജോനാഥൻ മക്‌ഡവലിന്റെ നവംബർ
15ലെ കണക്കുപ്രകാരം സ്റ്റാർലിങ്കിന്റെ 11,215 ഉപഗ്രഹങ്ങൾ
ഭ്രമണപഥത്തിലുണ്ട്. അവയിൽ 11,201 എണ്ണം പ്രവർത്തനക്ഷമമായും 9,704 എണ്ണം
നിശ്ചിത പ്രവർത്തന ഭ്രമണപഥങ്ങളിലായും അദ്ദേഹം രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
അതായത്, പ്രവർത്തനക്ഷമമായ ഉപഗ്രഹങ്ങളുടെ എണ്ണവും നിശ്ചിത
ഭ്രമണപഥത്തിലെത്തിയവയുടെ എണ്ണവും ഒന്നല്ല. ആമസോൺ ലിയോ ഇതിനകം ഏതാണ്ട് 400
ഉപഗ്രഹങ്ങളെ ബഹിരാകാശത്തെത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. ആദ്യഘട്ടത്തിൽ 3,000ലേറെ
ഉപഗ്രഹങ്ങളുള്ള ശൃംഖലയാണ് ആമസോൺ വിഭാവനം ചെയ്യുന്നത്.

മുമ്പ് ‘പ്രോജക്ട് കൈപ്പർ’ എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ആമസോൺ ലിയോ, പരമ്പരാഗത
ഇന്റർനെറ്റ് ശൃംഖലകൾ എത്താത്തതോ പരിമിതമായതോ ആയ ഇടങ്ങളിലേക്ക് അതിവേഗ
ബ്രോഡ്ബാൻഡ് എത്തിക്കാനാണ് രൂപകല്പന ചെയ്തിരിക്കുന്നത്. തിരഞ്ഞെടുത്ത
സ്ഥാപനങ്ങൾക്ക് പരീക്ഷണാടിസ്ഥാനത്തിൽ സേവനം ലഭ്യമാക്കിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും
സ്റ്റാർലിങ്കിനെപ്പോലെ പൊതുജനങ്ങൾക്ക് വ്യാപകമായി ലഭ്യമായിട്ടില്ല.
എന്നിട്ടും വിമാനങ്ങളിലെ വൈഫൈ വിപണിയിൽ രണ്ടു കമ്പനികളും തമ്മിലുള്ള
മത്സരം ഇതിനകം വ്യക്തമാണ്.

യുണൈറ്റഡ് എയർലൈൻസ് സ്റ്റാർലിങ്ക് തിരഞ്ഞെടുത്തുകഴിഞ്ഞു. നവംബർ 15ലെ
യുണൈറ്റഡിന്റെ ഔദ്യോഗിക കണക്കുപ്രകാരം 701 വിമാനങ്ങളിൽ സ്റ്റാർലിങ്ക്
സജ്ജീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. കമ്പനിയുടെ പ്രതിദിന സർവീസുകളിൽ പകുതിയിലേറെയും
ഇപ്പോൾ ഈ സൗകര്യമുള്ള വിമാനങ്ങളിലാണ്. അതേസമയം, ഡെൽറ്റ എയർലൈൻസ് ആമസോൺ
ലിയോയുമായി കരാറിലെത്തി. 2028 മുതൽ ആദ്യഘട്ടത്തിൽ 500 വിമാനങ്ങളിൽ ലിയോ
സംവിധാനം സ്ഥാപിക്കാനാണ് ഡെൽറ്റയുടെ പദ്ധതി. യുണൈറ്റഡിൽ യാത്രക്കാർക്ക്
ഇപ്പോൾ ലഭിക്കുന്ന സേവനവും ഡെൽറ്റയുടെ ഭാവി പദ്ധതിയും തമ്മിലുള്ള ഈ
വ്യത്യാസം സ്റ്റാർലിങ്കിന്റെ മുൻതൂക്കം കാണിക്കുന്നു. അതേസമയം, ലിയോ
പൊതുവിപണിയിൽ വ്യാപകമായി എത്തുംമുമ്പേ ഡെൽറ്റ അതിനെ തിരഞ്ഞെടുത്തത്
വിമാനങ്ങളിലെ ഇന്റർനെറ്റ് സേവനത്തിൽ ആമസോണിന് മത്സരിക്കാനുള്ള അവസരവും
കാണിക്കുന്നു.

‘ലിയോ വൾക്കൻ 1’ എന്ന ഞായറാഴ്ചത്തെ ദൗത്യം ആമസോൺ ലിയോയുടെ ആദ്യ ഉപഗ്രഹ
വിക്ഷേപണമായിരുന്നില്ല. വൾക്കൻ റോക്കറ്റ് ഉപയോഗിച്ചുള്ള ആദ്യ ലിയോ
ദൗത്യമായിരുന്നു അത്. വൾക്കൻ വഴി ആമസോൺ കരാർ ചെയ്ത 38 വിക്ഷേപണങ്ങളിലായി
1,500ലേറെ ഉപഗ്രഹങ്ങളെ ബഹിരാകാശത്തെത്തിക്കാനാണ് പദ്ധതി. അതിനാൽ
തിരിച്ചടി നഷ്ടപ്പെട്ട 40 ഉപഗ്രഹങ്ങളിൽ ഒതുങ്ങുന്നില്ല. ലിയോ ശൃംഖല
വേഗത്തിൽ വികസിപ്പിക്കാനുള്ള പദ്ധതിയിൽ പ്രധാന പങ്കുള്ള വൾക്കൻ
ദൗത്യങ്ങളുടെ സമയക്രമവും ഇനി അന്വേഷണഫലത്തെ ആശ്രയിക്കും.

ആമസോൺ മറ്റു വിക്ഷേപണ കമ്പനികളെയും ആശ്രയിക്കുന്നതിനാൽ ഈ പരാജയം ലിയോ
പദ്ധതിയുടെ അവസാനമല്ല. എന്നാൽ കൂടുതൽ ഉപഗ്രഹങ്ങളെ ഭ്രമണപഥത്തിലെത്തിച്ച്
സേവനത്തിന്റെ വ്യാപ്തിയും ശേഷിയും കൂട്ടേണ്ട ഘട്ടത്തിലാണ് തിരിച്ചടി.
സ്റ്റാർലിങ്ക് ഇതിനകം ഉപഭോക്താക്കൾക്കും വിമാനക്കമ്പനികൾക്കും സേവനം
നൽകുമ്പോൾ, ഡെൽറ്റ പോലുള്ള പ്രമുഖ ഉപഭോക്താക്കളുമായി നേടിയ കരാറുകളെ
യഥാർഥ സേവനമാക്കി മാറ്റാൻ ആമസോണിന് തുടർച്ചയായ വിജയകരമായ വിക്ഷേപണങ്ങൾ
ആവശ്യമാണ്.

More Stories from this section

family-dental
witywide